Sociale Alliantie / LocSZ

Duurzame uitstroom uit WWB? 20% binnen jaar weer terug in de bijstand
De groei van het aantal WWB-ers is sinds 2004 met 20% gedaald. In hoeverre en op welke manier is dit te danken aan de WWB en in hoeverre aan de uitstroom naar werk? Zijn deze mensen duurzaam uitgestroomd? Deze vragen kwamen aan de orden bij de bespreking van de kabinetsplannen met de Wet werken naar vermogen. Staatssecretaris liet het uitzoeken en kwam met het volgende antwoord.

Uit de evaluatie van de WWB en uit onderzoek van het SEO en CPB over de periode 2001-2007 blijkt dat de WWB substantioneel bijdraagt aan de daling van het beroep op de bijstand. De daling van het bestand is deels het gevolg van een verlaging van de instroom. Bijvoorbeeld doordat gemeenten strenger controleren of iemand wel recht heeft op een uitkering en uitkeringsaanvragers motiveren eerst zelf naar een baan te zoeken. Het CPB concludeert dat de volumereductie vooral is te danken aan een hogere uitstroom.

Na de invoering van de WWB is een duidelijke toename zichtbaar van de uitstroom richting betaald werk van circa een derde van alle beëindigingen in 2004 naar de helft van alle beëindigingen in 2009. Sinds kort wordt door het CBS ook vastgesteld of gevonden werk “duurzaam” is, oftewel of na een half jaar nog steeds sprake is van een dienstverband. In 2008 en 2009 was 71% van de vanuit een bijstandsuitkering gestarte banen duurzaam.

Naast uitstroom naar betaald werk kan uitstroom uit de bijstand verschillende redenen hebben, zoals, werkhervatting van partner, een partner met betaald werk krijgen, 65 jaar worden, overlijden, start van een studie, etc. In verband met het reduceren van de administratieve belasting (de rapportage) vraagt het kabinet niet van gemeenten in wat voor soort banen mensen uitstromen. Dit geldt eveneens voor nadere onderverdelingen van de andere redenen waarom mensen uit de bijstand zijn uitgestroomd.

Uit de gegevens van de Kernkaart Werk en Bijstand 2009 blijkt dat in 2009 circa 20.000 huishoudens weer afhankelijk zijn geworden van een bijstandsuitkering nadat in de voorgaande periode van 12 maanden de uitkering werd beëindigd. Dit betekent dat ongeveer 20% van de huishoudens waarvan de uitkeringen in die periode is beëindigd binnen een jaar weer een beroep op de bijstand heeft gedaan. Ik beschik echter niet over gegevens in welke mate mensen die uitstromen uit de bijstand in de 10 jaar daarna opnieuw een beroep op de bijstand doen.

‘Toetsen op huishoudinkomen houdt kinderen in armoede’
Het Regeerakkoord bevat afspraken voor een wijziging van de WWB, die momenteel worden uitgewerkt in een wetsvoorstel. Het gaat daarbij onder meer om het afschaffen van de bijstand voor inwonenden, de introductie van de toets op het huishoudinkomen en de aanscherping van de WIJ. Verwachting is dat dit wetsvoorstel nog voor de zomer bij de Tweede Kamer wordt ingediend.
Dit heeft al veel verontwaardiging en protest opgeleverd vanuit de samenleving en ook vanuit de Kamer. Algemeen wordt verwacht dat kinderen met een eigen inkomen hun ouders moeten gaan onderhouden als die door een arbeidsbeperking niet in staat zijn om met werk een inkomen te verdienen. Omgekeerd kan het ook betekenen dat bijvoorbeeld jongeren met een arbeidshandicap maar met een theoretische verdiencapaciteit, die nu onder de Wajong zouden vallen, straks geen uitkering meer zullen krijgen zolang ze thuis wonen. Dat kan tot gevolg hebben dat veel van die kinderen gevangen blijven in armoede.
Het kabinet kijkt daar heel wat optimistischer tegenaan, zo blijkt uit de visie van staatsecretaris De Krom hieronder.

Werk met de daarbij behorende zelfstandigheid is de beste manier om te ontsnappen uit de armoede. De WWB moet daarom optimaal activerend zijn naar werk. Voorkomen moet worden dat meerdere uitkeringen zich achter één voordeur opstapelen. De toets op het huishoudinkomen in de WWB versterkt het uitgangspunt van werk boven uitkering. Als werk tijdelijk niet mogelijk is, blijft de overheid aanvullen tot het sociaal minimum waar dat nodig is. De WWB blijft daarmee het vangnet voor degenen die het nodig hebben. De invoering van een toets op het huishoudinkomen houdt niet alleen rekening met de inkomsten van de ouders onderling, maar ook met die van meerderjarige inwonende kinderen. Bij de uitvoering van de WWB verlenen gemeenten maatwerk in individuele gevallen.

Bij de uitwerking van de maatregelen zal overigens rekening worden gehouden met degenen die mantelzorg verlenen aan hulpbehoevenden inwonende familieleden. Wat onder hulpbehoevend moet worden verstaan zal bij deze uitwerking nader worden betrokken. Aansluiting bij de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) behoort tot de mogelijkheden.