Het  bijstandsleven is geen vetpot, maar gelukkig hebben de meeste uitkeringsgerechtigden een dak boven hun hoofd. Toch moeten zij zich niet geheel veilig wanen. De kleinste kink in de kabel kan al voor de grootst mogelijke problemen zorgen. Zo weten ook de straatadvocaten Berletta Scholten en Hanneke Oberman. “Straatadvocaten Rotterdam” is een project van Zorg Belang Zuid Holland, afdeling basisberaad. Zij zijn de belangenbehartigers voor mensen die dakloos zijn, zijn geweest of dreigen te worden. Jammer genoeg zijn deze sociale raadslieden steeds harder nodig. Het aantal mensen in Rotterdam met schulden groeit. Omdat woningbouwverenigingen en energiemaatschappijen strenger zijn geworden, kun je bij een betaalachterstand makkelijker worden afgesloten van het gas en licht, of erger, op straat komen te staan.

Uit de praktijk blijkt dat de meeste schulden ontstaan als iemand zijn baan verliest. De straatadvocaten maken zich in dit kader zorgen over een aantal nieuwe veranderingen die de gemeente afgelopen 1 juli heeft doorgevoerd. Zo is er bijvoorbeeld de “inspannningsverplichting”. Dit houdt in dat  iemand die zijn baan heeft verloren  eerst vier weken naar werk moet zoeken, voordat er een uitkering kan worden aangevraagd. Feitelijk betekent dit dat de aanvraag vier weken wordt opgeschort. Juridisch zitten hier nog een aantal haken en ogen aan. De gemeente heeft namelijk te allen tijde de verplichting om een aanvraag in behandeling te nemen. In de praktijk komen mensen hierdoor regelmatig van de regen in de drup. Nadat een aanvraag tot bijstand na vier weken werkelijk in behandeling wordt genomen, duurt het namelijk nog een aantal weken voordat er een voorschot wordt overgemaakt. Je begint hierdoor met een betalingsachterstand van minimaal vier weken, en die is niet makkelijk is weg te werken als je op de bijstandsnorm zit.

 

Het is in dit soort situaties mogelijk om tegen de gemeente in beroep te gaan, en via het recht je gelijk te halen. De combinatie kleine beurs en advocatenkosten klinkt misschien wat vreemd in de oren. Toch was het in het verleden ook voor armlastigen relatief eenvoudig om te procederen. De wet op rechtsbijstand is in het leven geroepen om iedereen de mogelijkheid te bieden om een rechtzaak te beginnen. Afhankelijk van je inkomen wordt er een bedrag betaald aan eigen bijdrage. Voor bijstanders was het altijd mogelijk om ook deze eigen bijdrage terug te krijgen via de bijzondere bijstand.

 

Sinds 1 juli zijn er echter andere spelregels. De eigen bijdrage voor advocaat-, griffie- en kantoorkosten wordt niet langer meer vergoed via de bijzondere bijstand. En dat is niet zonder reden. Veruit de meeste rechtzaken die door bijstanders worden begonnen, zijn tegen de gemeente. De ironische situatie dat de gemeente meebetaalt aan rechtzaken die tegen hen wordt gevoerd is hiermee tot een einde te komen. Aan de ene kant lijkt dit een logische beslissing vanuit de gemeente. Waarom zou je immers een rechtzaak tegen jezelf subsidiëren?  Aan de andere kant worden met deze maatregel de minderbedeelden juridisch gezien vleugellam gemaakt, omdat bijna niemand de eigen bijdrage kan bekostigen. Het getouwtrek begint namelijk vaak om het al dan niet toekennen van een uitkering.

 

Alsof dat nog niet genoeg is zijn er ook plannen  in de maak om de griffierechten  aanzienlijk te verhogen. Iedereen die een procedure bij een rechtbank voert (afgezien van strafzaken) moet een bedrag (griffierecht) betalen. Wie geen geld heeft om de kosten te dekken kan geen zaak beginnen. De Nederlandse Orde van Advocaten vindt het een ongezonde zaak dat de “toegangsprijs” tot het recht wordt verhoogd, en is een petitie begonnen tegen de voorgenomen plannen.

Al met al lijkt het een spannende tijd te worden. Mocht u onverhoopt in de problemen komen, dan is het mooi om te weten dat de Straatadvocaten Rotterdam hun diensten gratis aanbieden.

Westblaak 5a (5e verdieping)
3012 KC Rotterdam