Utrechts armoedebeleid blijft ouders tot 125% steunen
17 februari 2012 | Inkomen
De gemeente Utrecht blijft haar armoedebeleid richten op kinderen waarvan de ouders minder dan 125 procent van de bijstand verdienen. Dit ondanks de wijziging van de Wet werk en bijstand (WWB) waarin de grens is verlaagd naar 110 procent.
Dat staat in het nieuwe ’armoedeplan’ dat het college deze week naar de gemeenteraad heeft gestuurd. Voor gezinnen zonder opgroeiende kinderen wordt de inkomensgrens van het kabinet wel gevolgd, zij het niet van harte. ‘We zijn gehouden de wet uit te voeren, dus we mogen deze mensen niet meer helpen’, stelt wethouder Rinda den Besten (werk en inkomen) contre coer vast.
'Reuk' Wat haar als PvdA-bestuurder erg steekt is de ‘reuk die het kabinet verspreidt als zouden er alleen maar werkschuwe mensen op het minimum leven'. 'Ze vergeten dat een derde van hen een baan heeft, maar gewoon te weinig verdient om een gezin fatsoenlijk te kunnen onderhouden. Je kunt een vuilnisman of iemand met een contract aan de onderkant van de zorg niet toeroepen: “Ga aan het werk dan komt alles goed".'
Onverantwoord Den Besten noemt de verlaging van de inkomensgrens ‘onverantwoord'. 'Het gaat om mensen die elke maand weer een paar tientjes in de schuld wegzakken. Uit alle monitoren blijkt dat je met 125 procent van de bijstand niet echt kunt rondkomen, laat staan dat je op een goede manier kunt participeren in de maatschappij’.
Mooie uitweg En laat het kabinet nu net die laatste zin wel als doelstelling in de tekst van het armoedebeleid hebben opgenomen, zeker als het kinderen betreft. Den Besten ziet hier dan ook een mooie uitweg om gezinnen met schoolgaande kinderen uit te mogen zonderden van de boveneis van 110 procent bijstand.
Rug recht houden
'Als we hen niet helpen, dan kunnen ze niet sporten, een bibliotheek bezoeken of zelfs maar hun huiswerk maken op de computer, want die is er niet. Hoe bedoel je participeren in de maatschappij: laat De Krom maar opkomen, voor deze kinderen zal de gemeente de rug recht houden’.
Wel versobering Dat betekent overigens niet dat Utrecht het armoedebeleid onder druk van de door het rijk opgelegde kortingen niet zal versoberen. ‘We houden rond de 8,5 miljoen euro over voor de ongeveer 17 duizend gezinnen die in aanmerking komen voor steun. En dat zullen er snel meer worden', zo vreest de wethouder. 'We zien de ellende toenemen, de wachtlijsten voor mensen die schuldhulp aanvragen groeien met de dag.’
U-Pas krijgt maximum Om de kosten te drukken zal er bijvoorbeeld een maximum van 100 euro worden gesteld aan de kortingspas voor allerlei voorzieningen die mensen krijgen. ‘Maar ook hier worden kinderen ontzien, aldus Den Besten: ‘Zij krijgen 225 euro op hun U-pas.’
Een groeiende groep bijstandsgerechtigden werkt met behoud van uitkering. Maar het effect van het alternatieve werk is relatief klein.
Circa 18 duizend jongeren combineren een uitkering met een gesubsidieerde baan. Bovendien werken volgens het CBS ruim 4 duizend dertigers, veertigers en vijftigers op last van de sociale dienst in onder andere de groenvoorziening en de zorg. De verwachting is dat het werk met behoud van uitkering de komende jaren verder groeit.
Het nieuwe kabinet-Rutte wil de ‘wettelijke plicht tot tegenprestatie’ voor bijstandsgerechtigden uitbreiden. Het effect van de lokale banenprojecten is relatief klein. Na een half jaar heeft naar schatting 5 procent van de deelnemers de bijstand verruild voor een betaalde baan. Na een jaar is dat percentage opgelopen tot 18 procent, becijferde onderzoeksbureau SEO in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken. De meeste bijstandsgerechtigden zijn tevreden over het alternatieve werk, totdat ze merken dat ze ondanks de nieuwe werkervaring geen reguliere baan kunnen bemachtigen.
Minder gelikt
De resultaten verschillen sterk per gemeente. Terwijl een Amsterdams project voor duizend ‘Blijf aan de Bal-banen’ jammerlijk mislukte, zijn in Almere binnen een jaar 1200 bijstandsgerechtigden aan een baan geholpen. ‘Het blijkt mogelijk mensen met een minder gelikt cv aan de slag te helpen’, zegt wethouder Ineke Smidt (PvdA, Participatie, Zorg en Inkomen). ‘Mits je niet alleen de werklozen maar ook de werkgevers goed begeleid en ze vooral ook goed assisteert bij de waanzinnige administratieve rompslomp die ons vanuit Den Haag wordt opgelegd.’
De grote gemeenten in de G32 voeren momenteel intensief overleg hoe ze ondanks de omvangrijke bezuinigingen het effect van hun werk kunnen vergroten. Ze neigen naar snelle begeleiding van de meest kansrijke groep (circa 35 procent van alle bijstandsgerechtigden) en sociale ondersteuning van de meest kwetsbare groep (circa 20 procent).
‘We willen kansrijke werklozen zo snel mogelijk aan werk helpen en kwetsbare mensen zo goed mogelijk blijven steunen’, zegt de Zwolse wethouder Filip van As (ChristenUnie, Sociale Zaken). De brede middengroep in de bijstand (circa 45 procent) zal zonder grote budgetten worden gestimuleerd maatschappelijk actief te zijn. De Helmondse wethouder Yvonne van Mierlo (VVD, Werk en Inkomen) ziet voor deze groep voordelen in een vorm van sociale dienstplicht: ‘Het zou goed zijn als iedereen die daartoe in staat is, voor zijn uitkering een tegenprestatie levert.’
Van Mierlo geeft de bijstandsgerechtigden bijvoorbeeld graag een schep in handen: ‘Als het dadelijk weer gaat sneeuwen, is het moeilijk alle bejaardenhuizen sneeuwvrij te krijgen. Dat kunnen bijstandsgerechtigden prima doen’, vindt de wethouder.
Schroeven
De Landelijke Cliëntenraad, die de uitkeringsgerechtigden aan de Haagse vergadertafels vertegenwoordigt, denkt genuanceerd over deze aanpak. ‘Op zich kun je van mensen een tegenprestatie vragen’, zegt ambtelijk secretaris Else Roetering. ‘Maar zorg dan wel dat het aansluit op de vaardigheden van mensen. Ik moet er bijvoorbeeld persoonlijk niet aan denken dat de verkeerde mensen aan het bed van mijn ouders komen te staan.’
Volgens Roetering moet beter worden nagedacht hoe mensen via het alternatieve werk kunnen doorstromen naar reguliere banen. Extra investeringen in om- en bijscholing zijn naar haar idee noodzakelijk om bijstandsgerechtigden blijvend aan het werk te helpen.‘Nu gaat het economisch slecht en is er weinig geld voor investeringen, maar over enkele jaren heb je iedereen hard nodig. Ik krijg de indruk dat daar onvoldoende over wordt nagedacht’, zegt Roetering. ‘Ik ken bijvoorbeeld het verhaal van een bedrijf waar de ene medewerker de ene dag schroeven in dozen pakt en een andere medewerker de volgende dag de dozen uit zijn handen laat vallen, waarna de eerste op de derde dag weer schroeven in dozen pakt. Je kunt je afvragen wie daarmee geholpen is.’
Rotterdamse uitkeringsgerechtigde vreest voor toeslag
Rotterdam stuurt mensen met een langdurige bijstand geen herinnering meer over hun recht op een langdurigheidtoeslag. De belangenorganisatie voor de bijstandsgerechtigden voelt zich steeds minder serieus genomen door de gemeente. ‘Wil je bezuinigen, dan heb ik nog een tip: hef ons gewoon op, scheelt weer 20.000 euro’.
Woedend Voorzitter Adrij Moerman van de cliëntenraad SoZaWe, adviesorgaan voor bijstandsgerechtigden van de gemeente Rotterdam is woedend. Sinds 1 juni krijgen mensen die vijf jaar in de bijstand zitten niet langer een brief waarin de gemeente hen wijst op het bestaan van de zogenoemde langdurigheidtoeslag. Hierdoor lopen veel van hen bijna 500 euro per jaar mis.
Minder mondig ‘Tot voor kort bracht de gemeente de regeling onder de aandacht van de mensen die er recht op hebben. Nu moeten ze het zelf maar uitzoeken, terwijl veel van onze cliënten daar juist moeite mee hebben. Nu is het zo dat de mensen die precies de weg weten , veel meer geld krijgen dan de mensen die wat minder mondig zijn’.
Brugboekje afschaft Dat klemt des te meer, daar de gemeente volgens Moerman ook al het zogenoemde brugboekje heeft afgeschaft. Daar stond een overzicht in van de regelingen en toeslagen waar een uitkeringsgerechtigde een beroep op kan doen. ‘Nu weet helemaal niemand het meer precies’.
Geheim Moerman ziet in de combinatie van het afschaffen van het boekje en het niet versturen van herinneringsbrieven een duidelijke poging tot bezuinigingen. ‘Ze willen de uitkering gewoon geheim houden. Ik denk dat de helft van de gerechtigden hun toeslag zullen vergeten aan te vragen’.
Resultaat nul Als voorzitter van de cliëntenraad voelt Moermans zich overigens al langer niet meer serieus genomen door de gemeente. ‘We brengen het ene advies uit na het andere, maar effectief is het allemaal niet. We hebben keurig opverleg, een eigen ruimte in het stadhuis, maar het resultaat is hef ons maar op
Opheffen Bezuinigen is volgens Moerman het toverwoord waar alles voor moet wijken. Hij snapt best dat het wat minder moet, maar ‘het kan het college niets schelen wie de dupe wordt. Dan heb ik nog wel een tip: hef onze raad op dat scheelt de gemeente 20.000 euro per jaar en ons een boel frustratie. Ik ben benieuwd of ze dit advies wel opvolgen’.
Raadsvragen
De PvdA-fractie heeft raadsvragen gesteld over het niet meer informeren van de bijstandgerechtigden. De gemeente liet weten dat mensen op internet kunnen kijken wanneer ze voor de toeslag in aanmerking komen. “We hebben niet meer de capaciteit om iedereen rechtsreeks te benaderen.’ Het gaat volgens een woordvoerster niet om een bezuiniging op de uitkeringen: ‘Iedereen blijft krijgen waar hij of zij recht op heeft’.
Uit Binnenlands Bestuur
Contactgegevens
Per post
Cliëntenraad SoZaWe Postbus 1024 3000 BA Rotterdam
De hoogte van uitkeringen heeft consequenties voor onze klanten en de gemeentelijke sociale diensten, maar de politiek beslist. Wel is het belangrij...
Doordat de langdurigheidstoeslag een vorm van bijzondere bijstand is geworden, is beslaglegging niet meer mogelijk: bewindvoerders mogen geen beslag m...
